|
::::KISIRLIK::::
KADINDA KISIRLIK NEDENLERİ
1.Ovulasyon
faktörü ( yumurlama bozuklukları)
2.Tubal faktör ( kanallardaki problemler)
3.Servikal faktör ( rahim ağzına ait)
4.Endometriosiz
5.Diğerleri
1. Ovulasyon faktörü ( Yumurtlama bozuklukları)
Kadında
en sık görülen kısırlık nedenlerindendir.Yumurtlama fonksiyonu olmaksızın
döllenme ve gebelik oluşamaz.Yumurtlama bozukluğunda yumurtlamanın hiç
olmaması veya düzensiz olması anlaşılır.Adetlerin seyrek veya hiç görülmemesi
çoğu zaman bir yumurtlama bozukluğunu gösterirsede adetlerin tamamen düzenli
olduğu durumlarda da yumurtlama bozukluklarına rastlanabilir. Yumurtlamadaki
promlemler birçok nedene bağlı olabilir.Kullanılan ilaçlar, yapılan egzersiz
veya spor faaliyeti, diet, beslenme bozuklukları ve yaşam tarzı yumurtlama
fonksiyonunu olumsuz yönde etkiliyebilir.En sık görülen neden beyin ve
yumurtalık arasındaki çalışma dengesinin bozulması veya düzenli çalışmamasıdır.Başlıca
yumurtlama bozuklukları:
-Yumurtalıklardaki
yumurta üretimini uyaran hormonların doğuştan eksikliğine bağlı olarak
beyin sapından salgılanmamasıdır. Bu durumda yani hipotalamik hipofizer
yetmezlikte kadında ergenlikten itibaren hiç adet kanaması görülmez ve
yumurtlama gerçekleşmez. Ancak kolay tedavi edilebilen kısırlık nedenidir.
-Hiperprolaktinemi, beyin sapından
süt hormonu prolaktinin normalden fazla salgılanmasıdır.Çeşitli ilaç tedavileri
ile yükselmiş olan prolaktin seviyesi düşürülerek yumurtlama normal hale
getirilebilinir.
-Polikistik over sendromu: Düzensiz
veya adet kanaması olmadan geçen sikluslar, tüylenme, infertilite ve kilo
artışı ile karekterize bir durumdur.Polikistik over hastalığı olan vakalarda
birçok küçük kistler içeren büyük yumurtalıklar dikkati çeker.Bu hastaların
yumurtalıklarında ultrason ile rahatlıkla görülebilen 8mm den küçük çok
sayıda minik kistler mevcuttur.Bu kistler genellikle büyümez ve cerrahi
bir işlem gerektirmez.Yumurta gelişimi adet siklusunun ilk döneminde durur.Bu
yüzden östrojen ve androjen hormonları sürekli yüksek düzeylerde olur.Artmış
hormonlarla sürekli uyarılan endometrium (rahmin iç tabakası) kalınlaşarak
fazla ve düzensiz kanamaya yol açabilir.
 
Adet düzensizliği, tüylenme ve kilo
alma değişik boyutlarda olabilir veya hiç olmayabilir.Bu hastalıkta genel
olarak adetler düzensiz ve seyrektir. Adetlerini 30-35 günde bir veya
3-4 ayda bir görebilirler.Bazı hastalarda ise adetler tamamen normal olabilir.Hastalar
genellikle kilo almaya yatkındırlar.Ciltte ve saçlarda yağlanma, sivilce
gibi problemler sıkça görülür. Polikistik over hastalığının tanısı hastanın
şikayetleri ve muayenesi ile rahatlıkla konabilir.Yapılan kan horman testleri
ve ultrasonografi ile tanımız doğrulanır. Tedavide, kilo vermenin yanında
ovulasyon indüksiyonunu ( yumurtlamanın uyarılması) sağlayan ilaçlar kullanılabilir.
2.
Tubal faktör ( Tüplerin tıkalı veya fonksiyonsuz olması)
Fallop
tüpleri rahmin her iki yanında bulunur ve rahim ile yumurtalıklar arasındaki
bağlantıyı sağlar.Halk arasında yumurtalık kanalları olarak bilinen tubalar,
sperm ile yumurtanın buluşmasını ve döllenen yumurtanın rahme tutunana
kadar geçen sürede yaşamasını sağlar.Herhangi bir nedenle tüpler zarar
görmüşse döllenme gerçekleşmez veya döllenen yumurta rahime ulaşamaz.
Tüplerdeki hasar geçirilmiş enfeksiyon, endometriosiz veya geçirilmiş
bir ameliyat sonrası kalan karın içi yapışıklıkları gibi birçok nedene
bağlı olabilir.Tüpler bir dış gebelik sonucu veya rahim içi araç sonucuda
hasara uğrayabilir.Cinsel temas yolu ile bulaşan gonore( bel soğukluğu),
klamidya gibi enfeksiyonlarda tüplerde görülen tıkanıklıkların en önemli
nedenlerindendir.
Çocuk isteği olan çiftlerin incelenmesinde
tüplerin değerlendirilmesi en önemli basamaktır.İlk tercihimiz basit bir
radyolojık inceleme olan histerosalpingografidir.Daha detaylı incelemede
endoskopik bir yöntem olan laparoskopi uygulanır.
3.
Endometriosiz
Endometriosiz, rahim içini döşeyen
dokunun(endometrium) rahim dışında gelişmesidir.Endometrisiz tıpkı rahim
içini döşeyen doku gibi hormonlara duyarlı olup adet sırasında kanar.Karın
içinde oluşan bu küçük kanama odakları zamanla iltihap benzeri bir durum
oluşturmakta ve yapışıklıklara sebep olmaktadır.Endometriosiz, rahmi karın
duvarına tutunmasını sağlayan bağlar üzerinde, rahim yüzeyinde, tüpler
,yumurtalıklar ve diğer organlar üzerinde görülebilir.Yumurtalıklarda
yerleştiği zaman kist oluşumuna neden olur ve bu kistlere endometrioma
adı verilir.
Endometriosiz olan kadınların yaklaşık
üçte birinde hiçbir bulgu yoktur.Diğer vakalarda ise hastalığın derecesine
göre değişik klinik bulgular ortaya çıkar.Endometriosiz olan hastaların
% 40-50 i çocuk sahibi olmakta problem yaşar ve çocuk sahibi olabilmeleri
için tedavi gerekir.Yine kısırlık nedeni ile başvuran kadınların yaklaşık
%25 inde endometriosiz tesbit edilmektedir.Karın boşluğunda ve üreme organları
üzerindeki endometriosiz dokuları her adet kanaması ile tekrarlayan kanamalara
neden olur.Sonuçda endometriosiz dokularda yaptığı yapışıklıklar ve tahribatla
yumurtalıkları rahmi ve bağırsakları birbirine yapıştırarak üreme organlarının
normal anatomisini ve fonksiyonlarını bozabilir.Ayrıca endometriosiz dokularından
salgılanan bazı kimyasal maddeler yumurtlamayı, yumurtanın sperm ile birleşmesini
ve döllenmiş yumurtanın ana rahmine yerleşmesini engellemektedir.
Endometriosizin
önemli belirtileri arasında adet öncesi başlıyan ve adet sırasında devam
eden ağrı (dismenore) ,ilişki esnasında ağrı, düzensiz veya uzun süren
adetler, adet esnasında ishal-kabızlık gibi sindirim sistemi şikayetleri
sayılabilir. Endometriosizin kesin tanısı laparoskopi ile konur ve hastalık
aynı seansta tedavi edilebilir.Endometriosizin doğal tedavisi gebelik
veya menopozdur.Bu dönemlerde hasta adet görmeyince endometriosiz dokuları
iyileşir.Bazen uyguladığımız ilaçlı tedavilerdede bu doğal tedavileri
taklit etmeye çalışırız.
4.Rahim
ağzına ait problemler
Rahim ağzından salgılanan mukus spermlerin
rahim içine taşınmasını kolaylaştırır.Bu bölgedeki yapısal veya enfeksiyona
bağlı olarak oluşan bozukluklar mukusun yapısını bozarak kısırlığa sebep
olabilir.Rahim ağzında mevcut olan polip gibi iyi huylu tümörler veya
bu bölgeye uygulanmış cerrahi girişimlerde yapının bozulmasına sebep olabilir.
5.Diğerleri
Uterin faktör ( rahme bağlı nedenler);
Çocuğu olmayan bayanların %5 inde rahimde yapısal bozukluklar, yapışıklıklar,
polip ve myomlar görülebilir.Bunlar döllenmiş yumurtanın tutunmasını engelleyerek
veya düşüklere neden olarak normal gebeliğin gelişmesini engeller.
|
